616 Großschaltstelle

 

© J. van Tongeren - Laatste wijziging 24 juni 2011

 

 

Großschaltstelle op de hoek van de Middenweg-Boerhaavestraat

achter het voormalige PTT-postkantoor (foto 31 januari 2007)

  

De Großschaltstelle (type 616) is een telefoonschakelstation die veelal gebouwd werd in het achterland. Zo ook in Den Helder, waar verschillend telefoonverbindingen samenkwamen. Het telefoonschakelstation was verbonden met de kleinere Kabelschaltstellen (K.S.S.) en die weer met de Kabel Ausfürungs Punkten (K.A.P.)

 

De bunker is gebouwd in spiegelbeeld t.o.v. de originele versie. Er zijn geen trappen naar beneden om in de bunker te komen, aangezien het geheel gelijkvloers is. Wel is er een buitenom een betonnen trap om naar de entree van de Tobruk te komen. Vandaar een kleinetrap en dan via klimkokers naar de eigenlijke tobruk. Deze werd gebruikt als verdediging en uitkijkpost.

In de bunker stonden verschillende schakelkasten waarover de telefoonverbindingen tot stand werden gebracht.

Naast het bedienen van de apparatuur moest het personeel ook storingen opsporen en verhelpen. Hiervoor waren in de "stall" ingang in de bunker kabelrollen, doormetingsapparatuur en gereedschap geplaatst.

 

 

Links op de tekening is een gemetselde smoorput (springput) te zien.

Voor meer bijzonderheden over deze smoorput zie de tekening bij 502 Doppelgruppenunterstand: Klik hier !

 

Direct na de bevrijding wilde de directeur gemeentewerken Den Helder de bunker slopen. Echter de Commandant Militair Gezag, Kolonel Bueninck, gaf hiervoor geen toestemming. Wel mocht de camouflage bestaande uit een schijndak worden afgebroken.

 

Volgens een artikel van het Noordhollands Dagblad van 13 mei 2003 kocht de De gemeente Den Helder de telefoonbunker achter het postkantoor voor een symbolisch bedrag van 1 euro van Domeinen. De Stichting Militair Erfgoed (SME) in Amersfoort daarentegen heeft een monumentenaanvraag ingediend voor de telefoonbunker. 

Helderse Courant van 10 april 2008: B&W hebben in een 'nota van uitgangspunten' vastgelegd dat het postkantoor en de telefoonbunker moeten worden gesloopt voor de bouw van een nieuw stadhuis op de hoek van de Middenweg-Boerhaavestraat.

 

De bunker bevindt zich anno 2008 in zeer goede staat, omdat het terrein niet toegankelijk is. De dichtgemetselde ingang naar de Tobruk (open waarnemingspost) is inmiddels opengemaakt. Verder zijn de twee ingangen naar het inwendige van de bunker met naoorlogse deuren afsluitbaar gemaakt.

 

  

Museum De gemeente Den Helder heeft de bunker tot september 2009 in bruikleen gegeven aan dhr. Chris van Os. De Stichting Techniek en Militairia, waarvan hij onderdeel uitmaakt,  heeft het inwendige ingericht als expositieruimte om de lokale geschiedenis tijdens Tweede Wereldoorlog weer te geven. Geïnteresseerden kunnen telefonisch een afspraak maken met dhr. van Os ( 0223-625123).

 

Sloop ?

B&W hebben in een 'nota van uitgangspunten' vastgelegd dat het postkantoor en de telefoonbunker moeten worden gesloopt voor de bouw van een nieuw stadhuis op de hoek van de Middenweg-Boerhaavestraat.

 

In het Duitse telefoonschakelstation van het type 616 Großschaltstelle  kwamen tijdens de 2e W.O. alle telefoonverbindingen samen. Het station heeft daarna decennia als zodanig dienst gedaan.

 

Een uitspraak van de burgemeester Hulsman in de Helderse Courant van 10 april 2008:

"Je moet zeer zorgvuldig met je historische zaken omgaan, maar als je tot de conclusie komt dat je er niks mee kan, dan moet je maatregelen nemen."

 

Dit terwijl de huidige beheerder nog bezig wqw de bunker in te richten als museum om de lokale geschiedenis tijdens Tweede Wereldoorlog weer te geven. Inmiddels hebben diverse schoolklassen en bunker- fortenstichtingen uit geheel Nederland de bunker bezocht.

Het inrichten zal nog enige weken in beslag nemen waarna het opengesteld kan worden voor het publiek.

 

Den Helder, dat zich wil profileren als Zeestad, zou het gebouw ook kunnen neerzetten op de voormalige Rijkswerf (thans Willemsoord).

Eigendom van de gemeente, meer ruimte om te bouwen, centraal gelegen, voldoende parkeerplaats voor zowel ambtenaren als bezoekers.

En .... uitzicht op zee en historische werf.

Een locatie, een gemeentehuis van een Zeestad waardig.

 

Volgens het krantenartikel is de planning dat in september 2008: Raadsbesluit 'go or no go'

Mijn advies aan de gemeenteraad: zeg gewoon NEE !

 

 

 

Standaardgegevens:

 

Typenummer	616
Benaming	Großschaltstelle
Ontwerp	IV 1942
Aantal	1 te Den Helder (in Nederland 21, zie onderstaande tabel)
Lengte	12.90 m
Breedte	11.00 m (zonder open waarnemingspost)
Hoogte	5.10 m
Wand- en plafonddikte	2.00 m
Tussenmuren	0.80 en 1.00 m
Gewapend beton	590 m³
Profielijzer	28 ton
Plaatijzer	4.2 ton
Buitendeur	434P01 Stahltür (stalen deur), 2 stuks Tweedelige 2,5 cm dikke gasdichte afsluitbare buiten pantserdeur ter afsluiting voorportaal van de gassluis.
Binnendeur	19P7 Gasschutztür (gasdichte binnendeur), 1 stuks Gasdichte afsluitbare binnendeur van de gassluis met een klein glazen kijkgat
	48P8 Gewehrschartenverschluß, 1 stuks
	735P3 Stahlführungsrohr mit Deckenverschluß, 1 stuks
Indeling	1 = Eingang (ingang)
	2 = Gasschleuse (gassluis)
	3 = Eingangsverteidigung/Nahkampfraum (ingangsverdediging)
	4 = Entgiftungsnische  (ontsmettingsnis)
	5 = Kabeltrommel (-karren)
	6 = Notausgang (nooduitgang)
	7 = Bereitschaftsraum für 6 Mann. (6-persoons manschappenverblijf)
	8 = Tobruk, Offener Beobachter (open waarnemingspost)
Locatie	Hoek Middenweg-Boerhaavestraat
BRV	A6
Baupunkt	43
W.N.	150
Regelbaunummer	3571
Toestand 2011	Zichtbaar aanwezig

 

Gebouwd 21 stuks

	Plaats	Baupunkt	Baunummer	Toestand 2011	Bijzonderheden
1	Verteidigungsbereich Den Helder	43	3571	Aanwezig	In spiegelbeeld gebouwd
2	Schagen (Freie Küste Callantsoog-Petten)	52	3934
3	Schoorldam (Stützpunkt Schoorl)	57	3936	Aanwezig	Gecamoufleerd als huis
4	Alkmaar (Stützpunkt Castricum)	59	3935	Aanwezig	De bunker is gelegen in het park langs de Kennemerstraatweg te Alkmaar.
5	Alkmaar (Stützpunkt Castricum)	60a	4101
6	Festung IJmuiden	110	5314	Aanwezig
7	Festung IJmuiden	119	5035
8	Stützpunkt Zandvoort	156a	6305
9	Stützpunkt Zandvoort	163	6300
10	Stützpunkt Katwijk	185	7271	Aanwezig	Vliegveld Valkenburg
11	Stützpunkt Katwijk	189	7273
12	Freie Küste Katwijk-Scheveningen	207	72	Aanwezig
13	Stützpunkt Scheveningen	227	8599	Aanwezig
14	Stützpunkt Scheveningen	241	8700
15	Stützpunkt Scheveningen	241	8701	Aanwezig
16	Stützpunkt Oostvoorne	60	6001	Aanwezig
17	Rupchen	400	40001
18	Freie Küste Walcheren			Aanwezig	W.N. Freischutz, Prelaatweg
19	Oostkapelle			Afgebroken
20	Vlissingen			Afgebroken	Bunkerdorf 1
21	Stützpunkt Breskens				Stp. Blücher West I