Marine Artillerie Waffenkommando te Den Helder

Aan de Duinweg in Huisduinen/Den Helder lieten de Duitsers in 1942 een complex bouwen voor het onderbrengen van de Marine Artillerie Waffenkommando.

Het hoofdkwartier was gehuisvest in Den Haag en een Nebenstelle in Huisduinen/Den Helder.

Het Mar.Art.Waff.Kdo., was belast met de aanvoer van voorraden en de instandhouding van Marinewapens in de sector Texel-Den Helder, en als militair-verzorgingsmatige instelling van niet te onderschatten betekenis.

Het stond bekend als Widerstandsnest 124a M. en werd verdedigd door de 7./M.Fl.A. 808 met 1 x 2 cm Flak.

1. Artillerie-Werkstätte (artilleriewerkplaats)

De grote loods bestaat uit één bouwlaag onder een zadeldak met flauwe dekhelling. Het dak is gedekt met zwarte Hollandse pannen. De loods in 12 traveeën diep. De constructie bestaat uit 11 spanten van gewapend beton en 2 kopgevels. Op de hoeken van het pand zijn bakstenen steunberen aangebracht, bekroond door sierbetonnen afdekstenen.

Na de oorlog vond men er een toren en de vuurmonden (met sluitstukken) van de Marineseezielbatterie Zanddijk. Het 15 cm geschut was afkomstig van de slagkruiser Gneisenau.

In 1991 nam de Helderse beeldend kunstenaar Rudi van de Wint het gebouw in gebruik als constructiewerkplaats.

Aan de topgevel van de voor- en achterzijde is het Duitse embleem van Artilleriemechaniker zichtbaar.

2. Administratiekantoor

Het is een neo-classistisch gebouw, met beeldbepalende bordessen en zuilen-galerijen.

Over het gebouw doen de meest vreemde verhalen de ronde. Zo zou het ontwerp worden toegeschreven aan Albert Speer, de "architect van het Derde Rijk". Echter er zijn in Nederland geen gebouwen bekend die zijn signatuur hebben. Wel was de stijl bepalend voor de Architektur im Nationalsozialismus.

Ten onrechte wordt het gebouw betiteld als Duitse officiers casino, omdat zij er 's zomers wel eens (dans)feesten organiseerden. Wat zich er wel in bevond waren de kantoren, tekenkamers en een kantine van de Duitse marine Artillerie. Uit veiligheidsoverwegingen bij een eventueel bombardement werd vanuit het gebouw een onderaardse vluchtgang gemaakt. De gang welke +20 meter voor het gebouw uitmondt is nog steeds aanwezig en bevindt zich in goede staat.

Het gebouw is gedeeltelijk onderkelderd, o.a. regenkelder en diverse kleine keldertjes. Deze laatsten zijn ook weer ten onrechte als 'pees-kamertjes' betitelt.

Na de oorlog huisvestte het eerst personeel van de Luchtdoelartillerie en later vestigde zich er de Koninklijke Marine met het hoofdkantoor van de dienst Ontwikkeling, Sport en Ontspanning (O.S.&.O.)

1 juni 1992 verhuisde de dienst naar Den Haag. Nadien stond het gebouw leeg en werd het niet meer onderhouden.

3. Poortgebouw

Het poortgebouw heeft twee tonvormige poorten en twee wachthuisjes aan weerszijden van de poort. Het gebouw is opgetrokken in (gewapend) beton, bekleed met baksteen.

De constructieve onderdelen en details, zoals de plinten, aanzet- en sluistenen van de bogen, de afdekplaten van de poort, de lekdorpels en lateien van de wachthuisjes en de gootlijsten op consolen, zijn vervaardigd van sierbeton, ter imitatie van natuursteen. De doorgangen kunnen afgesloten worden door ijzeren hekken met massieve stootrand en spijlenwerk erboven.

4. Electriciteitsgebouwtjes

In 1996 liet de gemeente Den Helder de twee gebouwtjes met de stalen deuren onnodig slopen. Zelfs de dakgoot steunen waren identiek als die van het afgebrande administratiegebouw. De eerste ensemble waarde van het complex ging daarbij verloren.

5. Loodsen

De loods met het platte dak is eveneens van Duitse makelij.

De drie loodsen met de puntdaken echter dateren uit 1952, waarschijnlijk ter beschikking gesteld door de Amerikaanse regering.

De loodsen werden eveneens in 1996 afgebroken i.v.m. het aanleggen van een parkeerterrein t.b.v. het toerisme o.a. fort Kijkduin.

6. Werkplaats

Het gebouw is nog aanwezig.

7. Loods

Afgebroken in 1996.

Vluchtgangen

Aan de zuidzijde van het terrein liggen twee betonnen vluchtgangen in de duinen die door ijzeren platen zijn dichtgemaakt. De binnenmaten zijn: hoog 1,8 meter en de breedste maat 1,2 meter.

Rijksmonument

In 1995 verkocht de Dienst der Domeinen het terrein en gebouwen aan de gemeente Den Helder voor fl. 800,000,=. Sedert 21 november 1997 zijn het administratiekantoor, de artilleriewerkplaats en het poortgebouw beschermd Rijksmonument (Besluitnummer 978897).

Verval

De gemeente, eigenaar van het terrein, heeft de afgelopen 14 jaar diverse gebouwen afgebroken en niets aan onderhoud gedaan aan de 3 Rijksmonumenten. Uitgezonderd een in 2003 uitgevoerde dakreparatie aan het administratiegebouw.

Het voortdurend touwtrekken met ondernemers, projectontwikkelaars en andere plannenmakers heeft uiteindelijk niets opgeleverd.

Brand

Aan het eind van de middag op 10 juni 2009 heeft een grote brand het administratie gebouw van de Duitse Marine Artillerie Waffenkommando volledig uitgebrand. Delen van het gebouw waaronder het dak zijn ingestort.

De brand is op twee plaatsen aangestoken en zijn er 4 verdachte tieners aangehouden.

Bouwtechnisch onderzoek door de gemeente heeft ondertussen uitgewezen dat de buitenmuren sterk genoeg zijn om te behouden en restauratie technisch mogelijk is. Projectontwikkelaar Synchroon is voornemens het gebouw te kopen en te renoveren.

Voor de foto's van het uitgebrande gebouw: klik hier