|
|
W.N. 107 M. Rijkswerf-terrein
© J. van Tongeren -
laatste bijwerking 27 maart 2011
|
Op het opengestelde terrein van de voormalige Rijkswerf Willemsoord van de Koninklijke Marine staan verschillende bunkers van historische
waarde als karakteristiek voorbeeld van schuilkelders (schuilplaatsen)voor werfpersoneel. Ze zijn gebouwd vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het zijn in de regio de laatst gebouwde bunkers van waarschijnlijk Nederlandse
origine en derhalve zeer uniek qua typologie. Verder hebben de bunkers een
emotionele waarde voor de oud-wervianen, die er schuilden tijdens de vele
luchtaanvallen op de werf.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Rijkswerf door de Duitsers aangemerkt als
Widerstandsnest (W.N.) 107 M. Reichswerft, waarbij de M staat voor Marine. Dit
onderdeel was belast met de bescherming van de werf. De Duitse commandant van de
werf was K.Kapt.d.R. Georg Meinhardt.
Tijdens de bezetting werden een aantal Luftschutz-bunkers gebouwd. |
Dat dit noodzaak was bleek op 19
februari 1943 toen 38 personeels leden van de Rijkswerf om het leven kwamen.
De Marine-Stabsingenieur Ahlers
maakte daarop bekend dat men zich bij luchtalarm niet meer mocht ophouden buiten
of aan de ingang van de schuilkelders. Het Graanpakhuis mocht niet meer als
schuilkelder gebruikt worden.
In 1946 werden door aannemer A. le Clerq uit Castricum 21 betonnen schuilkelder
ontmanteld.
Om een verantwoorde afweging tussen sloop en behoud te kunnen maken, hebben B&W van Den Helder in 1997 opdracht gegeven aan Kamphuis, bureau voor bouwhistorie te Delft, tot een bouwhistorische
verkenning.
Desondanks zijn bij de herinrichting van het
huidige terrein wederom een aantal schuilplaatsen afgebroken en is er één aan de
buitenkant beschilderd. |

|
In februari 1950
heeft het BRV heeft de Rijkswerf in twee gedeelten
opgemeten, t.w.:
|
Het BRV-complex DDD omvatte de navolgende bunkers: |
|
Nr. |
Omschrijving |
Toestand 2011 |
|
DDD1 |
Schuilplaats,
gb |
aanwezig |
|
DDD2 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD3 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD4 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD5 |
Schuilplaats,
gb |
aanwezig |
|
DDD6 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD7 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD8 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD9 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD10 |
Schuilplaats,
gb |
aanwezig |
|
DDD11 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
DDD12 |
Schuilplaats,
gb |
aanwezig |
|
Het BRV-complex EEE omvatte de navolgende bunkers: |
|
Nr. |
Omschrijving |
Toestand 2011 |
|
EEE1 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE2 |
Bergplaats,mw/gb |
afgebroken |
|
EEE3 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE4 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE5 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE6 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE7 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE8 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE9 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
EEE10 |
Schuilplaats,
gb |
afgebroken |
|
 |

DDD1: Scherfvrije en gasdichte schuilplaats
oktober 1940.

DDD1: Scherfvrije en gasdichte schuilplaats
oktober 1940.

DDD3: Foto 1994, Bunker met een driehoekige doorsnede.

DDD5: Schuilkelder met een centrale verwarming
en kolenbunker.

DDD8: T-vormige bunker met een driehoekige
doorsnede. Het is opgebouwd
uit een kern van stalen platen, een
zandlaag en een betonnen dekking.


DDD10: Schuilkelder bij administratiegebouw oktober
1940.

Interieur van bovenstaande bunker

DDD12: Schuilkelder achter de bioscoop Utopolis, welke in augustus
voor Sail 2008 werd
beschilderd door kunsternaar Rob Muller

10 augustus 2008

Het ontwerp van de bunker is van 6 maart
1941.
Bronnen:
-
Eigen archief
-
A. Abbenes: Opstellen betreffende de Rijkswerf Willemsoord.
Willemsoord (Den Helder) 1960, p. 99-100.
-
Kamphuis, bureau voor bouwhistorie; Bureau voor bouwhistorisch onderzoek,
J.A. van der Hoeve: Oude Rijkswerf bunkers. Den Helder, 1998.
|