Home/Accueil

●  Inleiding/Preface

●  Nieuws/Nouvelles

Nederlands/Néerlandais

●  De Stelling Den Helder

●  Kustartillerie

●  Forten/Forteresses

●  Batterijen/Batteries

●  Linies/retranchement

●  Bunkers/Abris

●  Monumenten

Duits/Allemand

●  Bunker complexen

●  Bunkers/Abris

●  Radar

●  Mijnenvelden/Champs de mines

Overige plaatsen

●  Callantsoog

●  Den Oever

●  Petten

●  Schagen

●  Schoorl

●  Texel 

Diversen/Divers

●  Boeken/Livres

●  Links/Liens

●  Updates

●  Site

 

 

W.N. 107 M. Rijkswerf-terrein

 

© J. van Tongeren - laatste bijwerking 27 maart 2011

 

 

 

Op het opengestelde terrein van de voormalige Rijkswerf Willemsoord van de Koninklijke Marine staan verschillende bunkers van historische waarde als karakteristiek voorbeeld van schuilkelders (schuilplaatsen)voor werfpersoneel. Ze zijn gebouwd vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

 

Het zijn in de regio de laatst gebouwde bunkers van waarschijnlijk Nederlandse origine en derhalve zeer uniek qua typologie. Verder hebben de bunkers een emotionele waarde voor de oud-wervianen, die er schuilden tijdens de vele luchtaanvallen op de werf.

 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Rijkswerf door de Duitsers aangemerkt als Widerstandsnest (W.N.) 107 M. Reichswerft, waarbij de M staat voor Marine. Dit onderdeel was belast met de bescherming van de werf. De Duitse commandant van de werf was K.Kapt.d.R. Georg Meinhardt. Tijdens de bezetting werden een aantal Luftschutz-bunkers gebouwd.

Dat dit noodzaak was bleek op 19 februari 1943 toen 38 personeels leden van de Rijkswerf om het leven kwamen.

De Marine-Stabsingenieur Ahlers maakte daarop bekend dat men zich bij luchtalarm niet meer mocht ophouden buiten of aan de ingang van de schuilkelders. Het Graanpakhuis mocht niet meer als schuilkelder gebruikt worden.

 

In 1946 werden door aannemer A. le Clerq uit Castricum 21 betonnen schuilkelder ontmanteld.

 

Om een verantwoorde afweging tussen sloop en behoud te kunnen maken, hebben B&W van Den Helder in 1997 opdracht gegeven aan Kamphuis, bureau voor bouwhistorie te Delft, tot een bouwhistorische verkenning.

Desondanks zijn bij  de herinrichting van het huidige terrein wederom een aantal schuilplaatsen afgebroken en is er één aan de buitenkant beschilderd.

  

 

In februari 1950 heeft het BRV heeft de Rijkswerf in twee gedeelten opgemeten, t.w.:

 

Het BRV-complex DDD omvatte de navolgende bunkers:

Nr.

Omschrijving

Toestand 2011

DDD1

Schuilplaats, gb

aanwezig

DDD2

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD3

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD4

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD5

Schuilplaats, gb

aanwezig

DDD6

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD7

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD8

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD9

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD10

Schuilplaats, gb

aanwezig

DDD11

Schuilplaats, gb

afgebroken

DDD12

Schuilplaats, gb

aanwezig

 

Het BRV-complex EEE omvatte de navolgende bunkers:

Nr.

Omschrijving

Toestand 2011

EEE1

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE2

Bergplaats,mw/gb

afgebroken

EEE3

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE4

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE5

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE6

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE7

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE8

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE9

Schuilplaats, gb

afgebroken

EEE10

Schuilplaats, gb

afgebroken

 

 

  

 DDD1: Scherfvrije en gasdichte schuilplaats oktober 1940.

DDD1: Scherfvrije en gasdichte schuilplaats oktober 1940.

 

DDD3: Foto 1994, Bunker met een driehoekige doorsnede.

 

DDD5: Schuilkelder met een centrale verwarming en kolenbunker.

 

DDD8: T-vormige bunker  met een driehoekige doorsnede. Het is opgebouwd

uit een kern van stalen platen, een zandlaag en een betonnen dekking.

 

    

DDD10: Schuilkelder bij administratiegebouw oktober 1940.

Interieur van bovenstaande bunker

 

DDD12: Schuilkelder achter de bioscoop Utopolis, welke in augustus

voor Sail 2008 werd beschilderd door kunsternaar Rob Muller

10 augustus 2008

 

Het ontwerp van de bunker is van 6 maart 1941.

 

Bronnen:

  • Eigen archief

  • A. Abbenes: Opstellen betreffende de Rijkswerf Willemsoord. Willemsoord (Den Helder) 1960, p. 99-100.

  • Kamphuis, bureau voor bouwhistorie; Bureau voor bouwhistorisch onderzoek, J.A. van der Hoeve: Oude Rijkswerf bunkers. Den Helder, 1998.