Batterij Duinrand te Den Helder

Ten westen van het onvoltooide nieuwe fort Kijkduin (zgn. "Miljoenenfort") stelde de Duitse marine buitgemaakt Frans spoorweggeschut op. Het spoorweggeschut dateerde vanaf de invoering van het spoorwegnet in Europa en Frankrijk had hierin een pioniersrol.

Met dank aan Tim de Mos

In het tweede halfjaar van 1940 werd het geschut met een pantsertrein in Den Helder gebracht. De demontage van de zes stukken vond plaats op de loswal aan de Polderweg. Uit een overzicht van 7 februari 1942 weten we dat ging om zes stuks buitgemaakt Frans spoorweggeschut.

Op de Kriegs-Gliederung der Artillerie (Stand 1-4-1944) staat specifiek vermeld 6 x Eisb.Kan.19,47 70/93 (f). De specificatie luid: 19,4 cm Kanone (E) 486 (f). Daarbij slaat "E" op Eisenbahn en "f" op französisch.

Ze waren gefabriceerd door de Franse firma Schneider et Cie en als spoorweg-geschut uitgevoerd.

De Franse benaming luidde Matériel de 194 mm T.A.Z. modèle 1870/93, waarbij "T.A.Z." staat voor Tous Azimuts.

Uit de 5886 mm lange loop kon een 83 kg zware granaat met een VO van 640m/sec. worden verschoten over een afstand van 18.300 meter. Het totale gewicht van het kanon was 65000 kg.

Het oorspronkelijk spoorweggeschut werd door de Duitsers nadien ingezet als kustgeschut.

Met dank aan Ruud Mosk

Het spoorweggeschut is niet gefotografeerd in Den Helder

Het bedienings- en bewakingspersoneel van de Marine Seezielbatterie Duinrand nam zijn intrek in het onvoltooide fort waarvan enkele kelders overwelfd waren.

Het Widerstandsnummer luidde eerst W.N. 118 en per 26 mei 1943 W.N. 125 M.

Naar een Duitse kaart van onbekend herkomst.

Bewapening:

6 x 19,4 cm (frz)

Bedienung für jedes Geschütz 1, 20 Mun.Männer

Leitstandbedienung 1,20

1 x 4 cm Vickers Armstrong

2 x 2 cm Flak C.38

7 x M.G. (5 M.G. C13 - 2 M.G. Hotchkiss)

Hang-Infanterie-Stellung, gedeckte Schützenlöcher für 1 bis 2 Mann

2 x 7,5 cm (F.K. Brasilien) Baujahr 1940

Bedienung für jedes Geschütz 1-8 Mann.

Beddingen:

Geschützstand 1 Gefechtsmuni B

Geschützstand 2 Gefechtsmuni B

Geschützstand 3 Gefechtsmuni B

Geschützstand 4 Gefechtsmuni B

Geschütsstand 5 Gefechtsmuni B

Bunkers:

Voraussichtlich vorgesener Munitionsbunker

M5, Mansch.B 5, 11 Mann

M6, Mansch.B.6, 11 Mann

M7, Mansch.B.7, 13 Mann

M8, Mansch.B.8, 12 Mann

Ltsstand

hl.Ltstd = Nederlandse Leitstand

Indeling voormalige 'Nieuwe fort Kijkduin'

Kasematte 3

1. Köln - 6 Mann vorgesehen 9 Mann

2. Mainz - 6 Mann " 9 Mann

3. Leipzig - 9 Mann " 9 Mann

4. Königsberg - 1 Mann " 2 Mann

5. Emden - 9 Mann " 9 Mann

6. Seydlitz - 9 Mann " 9 Mann

7. Goeben - 8 Mann " 9 Mann

Revier 2 Sanitäter

" 5 Krankenbetten

1. Gasschützraum

2. Manschaftsbunker Nordmark 40 Mann

3. Last

4. Manschaftsbunker Ostmark 40 Mann

5. Artillerie-Mechaniker-Werkstatt

6. Feuerwerker

6. Hausmeister

Kasematte 2

1. Blücher - 4 Mann vorgesehen 9 Mann

2. Weddingen - 6 Mann " 9 Mann

3. Bismark - 5 Mann " 9 Mann

4. Bonte - 1 Mann " 2 Mann

5. Prien - 8 Mann " 9 Mann

6. ....... - 7 Mann " 9 Mann

7. Dohna - 7 Mann " 9 Mann

Noot:

*1) Ltsstand = Leitstand

Baupunkt 31:

31/3739/612 Schartenstand für Lande- und Sturmabwehrgeschütze ohne Nebenräum

31/3780/612 Schartenstand für Lande- und Sturmabwehrgeschütze ohne Nebenräum

31/3781/Fl 246 Munitionsauffüllraum für schwere Flakbatterie.

Na de oorlog vond men vijf 19,4 cm kanonnen terug. Deze werden gesloopt als verouderd en incourant.

De nog aanwezig munitie bedroeg ongeveer 3.500 granaten en idem kardoezen van 19,4 cm (dreiteiligen Pappkartusche).

De drie bovengenoemde bunkers zijn afgebroken.

De meeste werken werden afgebroken in de 70'er jaren.

Rechtsboven is de "Geschützstand 3 und Gefechtsmuni B" (BRV GG 18,28) te zien.

De meeste Duitse bunkers rond het "Nieuwe fort Kijkduin" werden afgebroken in de 70'er jaren.

Op 14 maart 2007 werd nog een blindganger van het kanon gevonden in de Geul bij Hoorn op Texel. Een dag erna werd de granaat met twee explosies onschadelijk gemaakt door de Duik en Demonteerploeg (DDP) van de Koninklijke Marine.

Het was één van de vele granaten die vanuit de Duitse batterij vanuit Den Helder afgevuurd waren tijdens de Georgische Opstand in april 1945 op Texel. Bron: Helderse Courant, 17 en 20 maart 2007.