Elektra-Sonne, FuSAn 700, FuSAn 701, radar, Hargerpolder, Petten

De Duitse bezetter (Luftwaffe en Marine) bouwden in Europa een aantal lange-afstands navigatiestations voor hun U-Booten (onderzeeboten), bovenwaterschepen en vliegtuigen.

Men noemde ze "Elektra-Sonne"-Anlagen (Leitstrahlbaken). De codenaam van de geallieerden luidde: "Consol". Iedere anlage bestond uit drie vakwerkmasten met Fächerantenne van circa 100 meter hoogte, over een afstand van 2 km.

De Duitse firma Lorenz ontwikkelde twee Fern Such Anlage (FuSAn) bodenständig, t.w.:

FuSAn 700 Elektra (480 kHz), 1,5kW Sender.
FuSAn 701 Elektra-Lang (300 kHz).

Gedurende het verdere verloop van de oorlog waren er 7 Elektra en 12 Sonne-anlagen operationeel.

Elektra-Sonne Anlagen waren er o.a. in:

Sonne 1	Noorwegen, ten noord-oosten van Varhaug *1) FuSan 700/701. Gebouwd 1941. De originele uitrusting werd tot 1971 civiel gebruikt als "Consol" navigation beacon. De laatste mast werd onttakeld in 1997.
Sonne 2	Duitsland
Sonne 3	Frankrijk: 14400 Bayeux (Calvados)
Sonne 5	Nederland, Petten
Sonne 6	Frankrijk: 29000 Quimper (Finistère/Bretagne)
Sonne 7	Polen, Brieg, thans Brzeg / Oberschlesien
Sonne 8	Duitsland, 25813 Husum (Sleeswijk-Holstein)
Sonne 15 en 16	Spanje: Arneiro *2) gebouwd in 1941. De post werd in 1984 gesloten. De masten zijn nog aanwezig. Lokatie: 43º 14 ' 53,29 ''N, 7º 28'55.89''W. Sevilla
Sonne 17	Noorwegen: ..........
Sonne 18 en 19	Frankrijk: Brest Plonéis (Finistère/Bretagne)
Elektra 1	Noorwegen, Varhaug
Elektra 2	Duitsland, 25813 Husum (Sleeswijk-Holstein)
Elektra 3	Frankrijk: 14400 Bayeux (Calvados)
Elektra 4	Frankrijk: 29600 Morlaix, Plougourvest (Finistère/Bretagne)
Elektra 5	Frankrijk: 29000 Quimper (Finistère/Bretagne)
Elektra 6
Elektra 7	Polen, Brieg, thans Brzeg / Oberschlesien

Zuidmast in Groet

Met dank aan

Hans Nauta

Sonne-Anlage Petten

In het voorjaar van 1941 gaven de Duitsers opdracht aan een Helderse aannemer om de betonfundamenten voor de drie masten te maken. De masten bevonden zich:

Nordmast: In de Hazepolder bij Burgerbrug (hoek Belkmerweg/Pettemerweg (Mennonietenbuurt)
Mittelmast: In de Hargerpolder (zgn. Hargergat)
Südmast: In Groet

Hargerpolder

In de Hargerpolder staan nog steeds een aantal bunkers (beton en gemetseld) waarin de technische apparatuur stond opgesteld behorende tot de Sonne-anlage Petten. Tegenover het bunkercomplex stond de Mittelmast.

Bunker rechts (Wasservorrats-Unterstand)

Freie Küste Petten-Schoorl

Baupunkt 54 d

In het Baupunkt was een Schartenstand für 7,5 cm Pak 40 ohne Nebenraum (3471/680) gebouwd.

Het W.N. 33a L. werd bezet door 3 onderofficieren en 27 manschappen.

Baupunkt 55a L, Elektra Petten

In het Baupunkt was een Unterstand für Funksendestelle (BL 11632/L 484) gebouwd.

16 mei 1943

Op 16 mei 1943 raakte een Duitse bommenwerper (Dornier Do 217E-4 van 5./KG40) tegen de zuidelijke mast in Groet en storte daar neer. De vier bemanningsleden kwamen daarbij om het leven.

Op 19 mei 1943 werden zij begraven op de begraafplaats van Bergen.

FF: Oberfeldwebel Johannes GOLLAN, Johannes, Erkennungsmarke 57357/64, geboren 21.12.1912, overleden 16.05.1943 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 3 graf 48.

BO: Uffz (Unteroffizier ) Werner SCHMIDT, Erkennungsmarke 57357/88, geboren 18.09.1921, overleden 16.05.1943 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 3 graf 49.

BF: Unteroffizier Jakob SCHNEIBEL, Erkennungsmarke 57357/127, geboren 05.02.1921, overleden 16.05.1943 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 3 graf 50.

BM: Gefreiter Hans BALLING, Erkennungsmarke 57359/255, geboren 30.08.1921, overleden 16.05.1943 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 3 graf 51.

Met dank aan Hans Nauta

7 oktober 1944

Op 7 oktober 1944 om 20.00 uur vloog een Duitse bommenwerper van het type Henkel (He.111H-20 van III/KG53) tegen de zuidelijke mast. Het vliegtuig stortte neer op een huis aan de Heerenweg te Groet.

De brandweer werd m.b.v. zand de brand meester om 23.00 uur. De 5-koppige bemanning kwam daarbij om het leven, waarvan slechts één bemaningslid (FW Dahms) kon worden geïdentificeerd. Op 11 oktober 1944 werden zij begraven op de begraafplaats van Bergen.

FF: Fw (Oberfeldwebel) Lothar GALL, Erkennungsmarke 54595/18, geboren 3.8.1920, overleden 7.10.1944 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 5 graf 123.
BO: Fw (Oberfeldwebel) Mathias OBERMAYER of OBERMEYER, Erkennungsmarke 53452/150, geboren 16.12.1914, overleden 7.10.1944 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 5 graf 124.

BF: Fw (Oberfeldwebel) Heinz DAHMS, Erkennungsmarke 54595/23, geboren 24.9.1919, overleden 7.10.1944 - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 5 graf 120.

BM: Uffz (Feldwebel) Peter IRMTRAUD, Erkennungsmarke 71061/586, geboren 9.6.1922, overleden 7.10.1944, - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 5 graf 122.

BS: Obgefr (Unteroffizier) Kurt BUSCH, Erkennungsmarke 71069/350, geboren 18.4.1922, overleden 7.10.1944, - herbegraven Ysselsteyn, blok CL rij 5 graf 121.

Na de oorlog

Op 22 oktober 1945 werden de masten door het Militair Gezag te Alkmaar toegewezen aan de P.T.T.

Op 10 april 1946 werd de laatste van de drie masten onttakeld.

Voetnoten:

*1: Verhaug, Bron: http://www.agder.net/la8ak/k56.htm

*2: Golf van Biskaje, Arneiro, provincie Lugo, gebouwd in 1940, 112 meter hoog).

Bronnen: http://www.jproc.ca/hyperbolic/consol_spain.html en http://josecadaveira.tripod.com/militaryruins/id80.html

Bronnen:

Fritz Trenkle, Die deutschen Funkführungsverfahren bis 1945 (blz 134-137). LW-Leitstrahlfächer-Funkfeuer "Elektra" (480kHz) und Elektra-Lang (300kHz), 1,5kW Sender.
W. Bouwes, Radiomasten tussen de Pettemerweg en Hargen, in: Zijper Historie Bladen, 23^e jaargang, nummer 3.